Wyszków - Mazowsze
Wyszków powstał na styku szlaku handlowego, łączącego Morze Czarne z
Bałtykiem oraz Puszczy Białej. Z jednej strony dawało to duże przychody
wynikające z obsługi kupców i wymiany z nimi, a z drugiej zapewniało
łatwy dostęp do surowców leśnych.
W okresie początków Państwa Polskiego, Wyszków stał się
najprawdopodobniej z przymusu warownią. Liczne najazdy Jaćwingów, Prusów
i Litwinów na Mazowsze sprawiły, że konieczne stało się wzniesienie
licznych twierdz. Przypuszczać należy, że dzięki swojemu położeniu na
skarpie rzeki, Wyszków był jedną z nich, choć ze względu na to, że w
okolicy nie prowadzono prac archeologicznych, nie jest to potwierdzony
fakt, a jedynie przypuszczenia.
Na przełomie XII i XIII wieku w osadzie wzniesiono kościół, ufundowany
przez biskupa płockiego. Miało to na celu umocnienie pozycji władzy
kościelnej, która chciała ulokować na granicach regionu i jednocześnie
na ważnym szlaku handlowym ośrodek, w którym pobierane były podatki i
cła od kupców. Przynosiło to ogromne dochody, co uczyniło z Wyszkowa
ważny ośrodek regionalny. Rola miejscowości zaczęła jednak maleć, wraz z
rozwojem pobliskiego grodu książęcego – Kamienic, które otrzymawszy
prawa miejskie, zaczęły przejmować role pełnione dotychczas przez
Wyszków.
Aby zapobiec dalszej utracie znaczenia, biskup płocki wyprosił u króla
Jana Olbrachta nadanie praw miejskich, co nastąpiło w 1502 roku. Dodało
to olbrzymiego impetu rozwojowi, głównie poprzez przywileje
organizowania targów i jarmarków. Kolejne przyspieszenie nastąpiło po
wybudowaniu mostu na Bugu, co ułatwiło podróż z Księstwa Litewskiego do
Krakowa. Z jednej strony pobór myta przynosił olbrzymie korzyści, ale z
drugiej strony konieczne stało się zbudowanie umocnień, gdyż miasto
wystawione zostało na łatwy atak nieprzyjaciół.
Katastrofę przyniósł miastu Potop Szwedzki, w czasie którego większość
zabudowań uległa totalnemu zniszczeniu. Wprawdzie próbowano odbudować
szkody, jednak kolejna wojna, oraz pożar zniweczyły wszelkie starania.
Rozwój postępował bardzo wolno, ale ludność napotykała ciągłe trudności.
Jedną z nich było dostanie się pod zabór pruski, którego urzędnicy
zakazali połowów ryb i wolnego wyrębu drzew – jednych z głównych źródeł
dochodu. Co więcej, nałożono bardzo wysokie podatki i skrupulatnie je
ściągano. Dodatkowo, praktycznie nikt nie przybywał na miejscowe targi i
jarmarki, gdyż okolica była często świadkiem starć różnych jednostek
wojskowych, co odstraszało kupców.
Prawdziwy przełom nastąpił dopiero na przełomie XIX i XX wieku, kiedy w
miejscowości wybudowano duży browar i jedną z większych hut szkła,
tartaki, młyn, i inne zakłady produkcyjne. Większość z nich została
jednak zniszczona w I wojnie światowej, gdyż wycofujące się wojska
rosyjskie wyznawały zasadę „spalonej ziemi”. Kolejną ważnym wydarzeniem
był, powstrzymany w Bitwie Warszawskiej, najazd bolszewicki, którego
polityczni przywódcy (m.in. Feliks Dzierżyński), chronili się w
wyszkowskiej plebanii.
Ze względu na bombardowanie mostu drogowego i kolejowego, Wyszków doznał
w czasie II wojny światowej ogromnych zniszczeń. Miasto odbudowano za
czasów komuny, tworząc z niego jeden z ważniejszych w okolicach
Warszawy, ośrodków przemysłowych.
Artykuły o podbnej tematyce