Tarnów

Tarnów jest niezwykle ciekawym i urokliwym miastem. Zabytkowa zabudowa i świadomość, że żyli tu niegdyś przedstawiciele przeróżnych nacji, czynią Tarnów  wyjątkowym miejscem. Na tą wyjątkowość składa się również jego kilkusetletnia historia.

Prawa miejskie otrzymał w 1330 roku z nadania Władysława Łokietka. Największy rozwój miasta przypada na wiek XVI, kiedy to przeszło ono w ręce Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Amora Tarnowskiego. Za jego rządów wzmocniono system obronny, rozwijało się budownictwo miejskie. Na zlecenie Jana Tarnowskiego pracował jeden z największych architektów renesansu – Jan Maria Padovano. Stworzył pomnik nagrobny, który jest największym w Europie. Rzeźba przedstawia naturalnych rozmiarów postać Jana Tarnowskiego i jego zmarłego syna – Krzysztofa. Spod jego dłuta wyszedł również inny nagrobek znajdujący się w bazylice. Uznawany przez historyków sztuki za arcydzieło renesansowej sztuki nagrobnej poświęcony jest Barbarze, która była pierwszą żoną hetmana i przedstawia postać leżącej kobiety.

Tarnowska starówka określana jest mianem „perły polskiego renesansu”. W centralnej części rynku otoczonego kamienicami wybudowanymi na przestrzeni XVI-XVII w. stoi budynek ratusza. Wzniesiono go co prawda w XIV w., ale wielokrotne przebudowy nadały mu ostatecznie wygląd budowli renesansowej zwieńczonej attyką.

Na starym mieście znajduje się Bazylika Katedralna (XIV w.), w której  znajdują się opisane powyżej monumentalne renesansowe nagrobki rodu Tarnowskich, a także manierystyczny rodu Ostrogskich. Za katedrą znajduje się należąca do najstarszych i najpiękniejszych kamieniczek w Tarnowie – Dom Mikołajowskich (1524 r.).

Z historią miasta nierozerwalnie związana jest historia Żydów. Najstarsza część dzielnicy zamieszkiwanej niegdyś przez ludność żydowską znajduje się na ulicy Żydowskiej i Wekslarskiej. Zabudowa charakteryzuje się zwartością, pomiędzy kamienicami są wąskie przejścia. Wszystko jest tu niewielkie: sienie w domach i podwórka przy nich. Z XVII-wiecznej synagogi pozostała jedynie Bima, czyli podwyższenie, z którego odczytywana jest Tora. Świątynia została zniszczona podczas II wojny światowej. Budynki należące niegdyś do tarnowskiej elity żydowskiej znajdują się również na ulicy Goldhammera. W kamienicy oznaczonej nr 1 mieścił się do 1993 r. Dom Modlitewny. Pod nr 3 znajdował  się najlepszy hotel w mieście.

Tragiczny los ludności żydowskiej upamiętnia tablica wmurowana w ścianę narożnej kamienicy na ul. Żydowskiej. Masowe egzekucje Żydów z likwidowanego getta miały miejsce na cmentarzu żydowskim od czerwca 1942 r. do września 1943 r. Pomimo dewastacji przez Niemców, założona w XVI wieku nekropolia jest dobrze zachowana. Znajduje się na niej kilka tysięcy nagrobków. Na masowej mogile pomordowanych stoi pomnik. Jest to złamana kolumna zniszczonej synagogi z wyrytym na niej napisem: „A słońce świeciło i nie wstydziło się...”.

Zwiedzając Tarnów warto również odbyć spacer po jednym z najstarszych cmentarzów katolickich w Polsce. Stary Cmentarz liczy sobie ponad 200 lat. Najstarsze znajdujące się na nim nagrobki pochodzą z końca XVIII wieku. Wspaniałym zabytkami są także drewniany kościoły. Pierwszy z nich, pw. Matki Bożej Szkaplerznej (1440 r.), znajduje się nieopodal rynku. Główny ołtarz pochodzi z II poł. XVIII w. W świątyni znajduje się cudowny, malowany na desce XVI-wieczny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Drugi kościół, pw. Trójcy Przenajświętszej, pochodzi z końca XVI w.

Tarnów jest miejscem, w którym urodził się generał Józef Bem. W parku miejskim znajduje się jego mauzoleum. Jest to potężny sarkofag, który spoczywa na 6 kolumnach. Gen. Józef Bem zmarł w Syrii w 1850 r. i tam też go pochowano. Dopiero w 1923 r. przeniesiono jego zwłoki do Polski.

[waszka]