Inowrocław - Kujawy
Inowrocław – historyczna stolica Kujaw zachodnich.
Położenie
Inowrocław położony jest na Pojezierzu Kujawskim, nad rzeką Noteć.
Historia
Położoną na zachodzie rozległej Równiny Inowrocławskiej osadę targową
źródła pisane wymieniają pierwszy raz 20 stycznia 1185 r. w przywileju
dla biskupstwa kujawskiego. W XIII wieku jej znaczenie wzrosło w wyniku
powstania w 1231 r. księstwa kujawskiego (inowrocławskiego) z siedzibą w
Inowrocławiu, zwanym wówczas „Iuno Vladislavia” (Nowy Władysław).
Spolszczenie tej nazwy dało Inowłocław, co w XVIII wieku zmieniło się w
obecną nazwę. W 1238 r. książę kujawski Kazimierz, ulokował miasto na
prawie magdeburskim. Funkcje administracyjne, jakie pełniła miejscowość,
przyczyniły się do jej rozwoju. Rok 1327 przyniósł kolejną zmianę –
księstwo przemianowano na województwa inowrocławskie, które istniało do
1772 r. z wyjątkiem lat 1545-92. w tym czasie zbierały się tu sejmiki
szlacheckie, działały sądy: grodzki i ziemski. Po ustaniu wojen z
Państwem Zakonnym nastąpił czas rozwoju miasta, który przerwały wojny
XVII i XVIII wieku oraz towarzyszące im zarazy. Upadku dopełnił zabór
pruski. W XIX wieku mieszczanie często powstawali przeciw okupantowi,
jednak bezskutecznie. Druga połowa XIX wieku przyniosła odrodzenie
miastu, zwanemu z niemiecka „Hochensalz”(„Wysoka Sól”). Wtedy bowiem
odkryto znaczne złoża soli znajdujące się w okolicy. Od 1871 r.
rozpoczęto jej regularne wydobycie, a w 1875 r. założono solanki i
utworzono uzdrowisko. Rozwój gospodarczy wsparła także zbudowana z 1882
r. fabryka sody. W 1871 r. powstał węzeł kolejowy. Wyzwolenie 6 stycznia
1919 r. przez powstańców wielkopolskich po zaciętych walkach i
przyłączenie Inowrocławia do II Rzeczypospolitej przyniosło dalszy
rozwój, miasto stało się siedzibą największego w kraju powiatu. W 1924
r. otwarto hutę szkła „Irena”. II wojna światowa przyniosła zniszczenia i
utratę 25% mieszkańców, większość rodzimych obywateli była w czasie
okupacji wysiedlona do generalnej guberni. Nazistów wypędzono z
Inowrocławia 21 stycznia 1945 r. W latach PRL-u miasto znacznie
powiększyło swój obszar i zaludnienie.
Warto zwiedzić:
romański kościół pw. Najświętszej Marii Panny wzniesiony po 1180 r. z
fundacji Leszka Bolesławowica. Stanowił on wówczas największą w Europie
środkowej i wschodniej bazylikę redukowaną czyli bez transeptu.
Świątynię przebudowywano kilkakrotnie w gotyku i baroku, a w 1834 r.
zniszczył ją pożar. Od tego czasu nosi ona zwyczajową nazwę „ruina”. W
latach 1900-02 kościół odbudowano, przywracając oryginalny romański
wygląd. Jednonawowa świątynia z półkolistą apsydą od wschodu stoi na
terenie pierwotnej osady. Szczególnie ciekawe są płaskorzeźbione bądź
ryte maski diabłów i różnych stworów, znajdujące się po północnej i
zachodniej stronie murów. Są one wyrażeniem dawnych wierzeń pogańskich,
według których wszelakie zjawy i złe duchy mieszkają po tych dwóch
stronach świata, a ich wizerunki mają na celu odpędzenie ich od świętego
miejsca. Z dawnego wyposażenia wnętrza po pożarze z 1834 r. zachowała
się jedynie gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem, zwana
Uśmiechniętą Madonną. W otoczeniu kościoła przetrwało kilka grobów z
dawnego cmentarza oraz kurhan konfederatów barskich z 1769 r.
gotycki, częściowo zbarokizowany kościół farny św. Mikołaja. W XIV wieku
stała tu drewniana świątynia, w której 10 lutego 1321 r. ogłoszono
wyrok papieski skazujący Państwo Zakonne na oddanie Polsce Pomorza i
zapłacenie odszkodowania wraz z kosztami procesu. Trójnawowa bazylika
przeszła w XVIII w. przebudowę, a w latach 1884-85 dodano jej
neogotyckie szczyty. Wyposażenie pochodzi głównie z baroku, w znacznej
części z dawnych inowrocławskich kościołów. Witraże pochodzą z 1919 r. i
przedstawiają oswobodzenie miasta przez powstańców w 1919 r., a także
rzekome układy królowej Jadwigi z wielkim mistrzem Konradem von
Jungingen. Tak naprawdę owo spotkanie miało miejsce we Włocławku, fara
zaś była miejscem przepowiedni naszej świętej królowej danej Janowi von
Sayn, która zapowiadała upadek zakonu.
Monumentalny kościół Zwiastowania NMP, wzniesiony w latach 1898-1900
według projektu Augusta Rincklake z Berlina, z wysoka na 77 metrów
wieżą, płaskorzeźbami i barwnymi mozaikami.
Muzeum Jana Kasprowicza – z największym w kraju zbiorem pamiątek po Stanisławie Przybyszewskim
źródło:
Włodzimierz Bykowski, Wieńczysław Bykowski, Kujawsko-Pomorskie dla każdego, Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły, Bydgoszcz 2005
Artykuły o podbnej tematyce